تاريخچه تيروكمان در جهان

[Hvarira]

تيروكمان يكي از قديمي‏ترين هنرهايي است كه هنوز تمرين مي‏شود . اين تاريخچه نه تنها شما را به سفر تكامل تدريجي تيروكمان مي‏برد ، بلكه با تاريخچه انسانها نيز آشنا مي‏سازد كه به طور قطع هردو اينها بهم پيوسته و متصل هستند . شواهد باستاني بودن اين ورزش در سراسر جهان پيدا شده‏ ، حتي در استراليا كه كمان هم استفاده نمي‏شده است.
اگرچه احتمال مي رسد تاريخچه تيراندازي به دوران سنگي (در حدود 000/20 سال قبل از ميلاد ) برسد . مردمان باستان در مصر چگونگي استفاده از تيروكمان را براي شكار و جنگ دست كم از 5000 سال پيش مي‏دانستند . در 1200 سال قبل از ميلاد شكارچيان عهد باستان از اقليتهاي آسيايي و سوري با استفاده از اين كمان هاي سبك در درشكه هاي دواسبه جنگي به رقيباني سرسخت در جنگهاي خاورميانه‏اي تبديل شده بودند . همسايگانشان آشوريها امپراطوري باستان در جنوب غربي آسيا از تيراندازي در همه جا زياد استفاده مي‏كردند . آنها تيرها را از انواع جنس هاي مختلف مي‏ساختند : پي ، شاخ و چوب . آنها هم چنين يك خم كوچك تيز به كمان مي‏دادند كه بسيار قدرتمندتر و كوتاهتر از نوع فعلي آن است كه حمل آن براي تيرانداز بر پشت اسب‏ شان بهتر بود . در چين تاريخچه تيراندازي به سلسله شنگ به سال 1766 تا 1027 قبل از ميلاد مي‏رسد . درشكه هاي دواسبه جنگي در آن زمان با يك تيم سه نفره مردان كه شامل راننده ، نيزه زن و تيرانداز بود ، وارد جنگ مي‏شدند . در طي روي كارآمدن سلسله چو 1027 تا 256 قبل از ميلاد ، افراد اصيل در زمين بازي ، مسابقات تيراندازي را به همراه موسيقي و فرستادن دروردهاي باشكوه به انجام مي‏رساندند . تيراندازي متمدن چين از قرن ششم به ژاپن معرفي شد كه اثرات آن بعدها شامل آئين ، رسوم و تكنيك ها نيز شد .
يكي از هنرهاي اساسي ژاپني كه به طور معمول شناخته شده بود كايوجا تسو (kyujutsu) (هنر كمان) كه امروزه به عنوان كايودو (kyudo) كه ادامه دهنده سنتهاي پيش است شناخته مي شود . بعد از مراسم عبادت ، تيراندازي با حركات سنجيده به هدف 36 سانتيمتري كه در قطر دايره واقع است از فاصله 28 متري پرتاپ مي شود . اندازه كمان 21/2 متر است و نوارهاي نازك شده از جنس چوب ياني هندي تهيه مي شود . در دوره يونانيان ـ روميان ، كيان براي شكار و كارهاي برجسته استفاده مي شده است البته به جز جنگ بنابر گفته روميان آنان داراي تيراندازي با روش ديگر تا قرن پنجم بوده اند كه تيراندازيشان به وسيله تركه هايي بوده كه از جلوي سينه پرتاپ مي شده اند ، در عوض تيراندازي از جلوي صورت داراي دقت و پرتاپ بيشتري است . اغلب ، حريفانشان داراي مهارتهاي بهتري بودند . به عنوان مثال پارتيزانها به عنوان اسب سوار مهارتهاي آويزان كردن خود را از اسب در حاليكه اسب شان چهار سفل مي تاخت به سمت عقب تيرانداي مي كردند را به دست آورده بودند .
خاور ميانه اي ها برتري خود را در وسايل تير و كمان و تكنيك در تيراندازي را براي قرنها به دست آورده بودند . آنها با كمانهاي آشوريها ((Assyrians و پار تي ها (Parthians) ، آتيلا (Attila) و هان (Hun) و تيراندازان تركيه اي (Turkish) با نتيجه بخشهاي زيادي از آسيا (Asia) و اروپا (Europe) به سربازان صليبي جواب دادند . براي آمريكائيان بومي ، كمان هم وسيله امرارمعاش و هم هستي و وجودشان قبل و در طي روزهايي كه انگليسي ها و سپس آمريكايي ها مستعمره شان را تاسيس كنند ، بود . هنوز اين موضوع در بعضي از كشورهاي قاره آفريقا وجود دارد.
تاريخچه تير و كمان در المپيكتير و كمان ابتدا در مسابقات المپيك 1900 ، سپس 1920 ، 1908 ، 1904 به اجرا در آمد . در آن چهار مسابقه امكان رقابت مسابقه دهندگان در دفعات متوالي و برنده شدن با چندين مدال وجود داشت .
هيوبرت ون اين نيز van innis) (Hubert ورزشكار تيرو كمان در 1920 و 1900 بيشترين مدال را در تاريخ اين ورزش برده است ، شش مدال طلا و سه مدال نقره .
ورزش تيـــر و كمان در مسابقات المپيـــك 1972 بــــراي مـــردان و زنان و جان ويليانـر Jhon willians)) و دورن ويلبر (Doren wilber) آمريكايي كه مدال طلا را به دست آورده بودند ، با تشريفايي خاص دوباره معرفي شد . تيم هاي مسابقات هم براي بردن مدال در المپيك سئول 1988 به طور رسمي وارد اين مسابقه جهاني شدند.
مسابقات المپيك آتلانتا 1996
تا برگزاري مسابقات المپيك آتلانتا در سال 1996 ميلادي هيچگاه اين همه تماشاچي قادر به ديدن مسابقه زنده تير وكمان از تلويزيون در 1996 نبودند آماري ارائه شده نشان مي دهد : در كشور بلژيك : 2 ميليون تماشاچي از كانال 2 تلويزيون فينال آتلانتا را تماشا كردند .در ايتاليا : 4 ميليون تماشاچي در طول يك برنامه زنده بازي فينال آتلانتا را تماشا كردند .و در آمريكا : 30 دقيقه از برنامه تلويزيوني جاستين هيوش را تماشا كردند .
براي مسابقه تيرو كمان 45999 بليط فروخته شدو54680 نفر تماشاچي مسابقات تير وكمان المپيك آتلانتا بودند . تيراندازان در طول مسابقات آتلانتا ثابت كردند كه اين يك ورزش واقعي است و گنجايش قابل توجهي در ايجاد نمايش و شور و هيجان دارد . فيتا از طرف اعضاي Ioc ، مجريان برنامه تلويزيوني ، روزنامه نگاران و هم چنين مردم قدرداني بسيار زيادي را دريافت كرد . پوشش تيراندازي آتلانتا برنده جايزه حلقه طلايي از طرف Ioc براي بهترين پوشش ورزشي المپيك شد .
تاريخچه تيروكمان در ايران باستان
بشر از روزگار قديم براي شكار و دفاع از خود به وسيله ابزاري مانند نيزه ، فلاخن و تيروكمان و... استفاده مي‏كرده است و تا قبل از اختراع تفنگ ، تيروكمان موثرترين سلاح براي شكار و رزم از راه دور بوده است . اهميت تيروكمان در تمدن بشري تا بدان پايه است كه دانشمندان امروزي، پيشرفت اوليه بشر را مديون پيدايش آتش، چرخ و تيروكمان مي‏دانند.
زرتشت در اوستا مي‏گويد : نخستين فلسفه آسايش بشر و حيات اجتماعي وي بر مبناي سلامت تن و روان قرار گرفته است و جامعه بيمار روبه نابودي است و تنها افرادي كه از سلامت تن و روان برخوردارند ، مي‏توانند جامعه اي سالم و پيشرو پديد آورند و در آن با آسايش و آرامش زندگي كنند و راز سلامت خود را در كم خوردن و ورزش مي‏دانستند . در نتيجه در پرتو ورزشهاي گوناگوني چون سواري ، تيراندازي ، شكار ، چوگان بازي و كوهنوردي و ... فرزندانشان را به زيور اين صفات نيكو مي‏آراستند و به تيراندازي و شكار اهميت زيادي مي‏دادند زيرا هم براي پرورش تن و هم براي دفاع لازم بود.
كمان در اوستا ثنور يا ثنون و ثنورتي و تيرايشو ناميده شده و از آن بسيار شاعرانه و همانند چكامه اي رزمي ياد كرده است .در تيريشت در پاره هاي 37 و 38 و نيز در شاهنامه فردوسي (به نقل از كتاب آثارالباقيه عن القرون الخاليه ابوريحان بيروني ) از آرش ، پسر دوم كي‏قباد و برادر كي‏كاووس سخن رفته است . وي به عنوان يك اسطوره و قهرمان ملي ياد شده است . بدين صورت كه جنگي ميان ايران و توران آغاز مي‏گردد كه سپاه ايران در مازندران محاصره مي‏گردد . نبرد ميان افراد افراسياب (شاه توران) و منوچهر پادشاه ايران به نتيجه اي نمي‏رسد . ايران براي تعيين مرز و آشتي ، پشنهاد پرتاب تيري از سپاه ايرانيان به جانب خاور را مي‏دهد . قرار اينگونه صورت مي‏پذيرد كه هركجا تير فرود آيد مرز ايران و توران خواهد بود . آرش كه بي‏نظيرترين كماندار عصر خود بود به ميدان فراخوانده شد . فرشته زمين (اسفنديار مذ ) به آرش گفت تا كمان را بردارد و تيري به جانب خاور پرتاب كند . آرش دانست كه پهناي كشور ايران به نيروي بازو و پرش تير او بسته است و بايد تمام توان خود را بكار گيرد . پس برهنه شد و بدن خود را به شاهنشاه و سپاهيان نشان داد و گفت :‌ من تندرستم و نقصي ندارم ، اما مي‏دانم كه چون تير از كمان رها كنم ، همه نيرويم با تير از تنم بيرون خواهد رفت و جانم فداي ايران خواهد شد . آن گاه آرش تيرو كمان را برداشت و بر قله كوه دماوند برآمد و تير را رها كرد تا در كنار رود جيحون بر درخت گردويي نشست . آنجا را مرز ايران و توران قرار دادند و به ياد آرش و تيرانداختن وي در سال دوجشن برگزار كردند . يكي جشن تيرگان كوچك (13 تير) روز تيرانداختن آرش و ديگري (14 تير) روز به اصابت نشستن تير . از آن خوانند آرش را كمانگير كه از آمل به مرو انداخت يك تير تو را زيبـد نه آرش را سواري كــه صد فرسنگ بگذشتي زساري
هرودت مورخ مشهور يوناني پيرامون وضعيت نظام تعليم و آموزش در ايران باستان مي‏نويسد : ايرانيان از 5 سالگي تا 20 سالگي سه چيز را مي‏آموختند : سواركاري ، تيراندازي و راستگويي. در كتاب منتخب رساله قوسيه در كنار آموزش هنر كمانداري ، اوصاف متعلم اين علم را بدين صفات به تفصيل نوشته اند : اول نيك نهاد ، دوم حق شناسي استاد ، سوم حريص نبودن ، چهارم راست گفتار ، پنجم خوش خلق ، ششم جوانمرد ، هفتم گشاده سينه و بخشنده ، هشتم عادل ، نهم قليل الكسل و كثير الطاعت ، دهم درازدست و صاحب قناعت ، و به كفران نعمت و بخيل طبيعت و شرير خصلت و كريه طلعت و بدطينت نباشد و نيز تيرانداز بايد كه هميشه به طهارت باشد و بي ‏طهارت به تيرو كمان و آلات تيراندازي دست نكند.
تير و کمان در اسلام
تيروكمان در بسياري از اديان ستايش گرديده و بسياري از پيامبران با قائل بودن ارزشي والا براي آن ، خود با تيروكمان به جنگ پرداخته و از اين ابزار ارزشمند براي پيشبرد دين الهي خود سود جسته اند . كه از اين ميان مي‏توان حضرت اسماعيل (ع) و حضرت داود (ع) را نام برد و پيامبـــــر اكرم (ص) نيز با تمامي سلاحها از جمله تيروكمان جنگ مي‏فرمودند .
تيراندازي در اسلام بسيار مورد توجه بوده به حدي كه خود ائمه معصومين نيز در اين رشته ورزشي كه در واقع رزمي نيز هست شركت نمــــوده و حتي شرط بندي در آن را به خلاف اكثر موارد ديگر جايز مي‏شمردند .
پيامبر ضمن ترغيب و تشويق جوانان به مبادرت به تيراندازي در اين باره مي فرمايد : اي فرزندان اسماعيل تيراندازي كنيد كه پدرتان تيرانداز بوده است در تاريخ زندگي امام محمد باقر (ع) آمده است كه هشام آن حضرت را به دمشق فراخوانده و در مجلسي كه نظاميان و فرماندهان حضور داشته و تيراندازان بزرگ و چيره دست به تيراندازي مشغول بودند ، وارد مي‏كند ، سپس از وي مي‏خواهد كه تيراندازي كند . آن حضرت عذر آورد كه من پير شده ام و از من گذشته كه بخواهم تيراندازي كنم ، در صورت امكان مرا معاف داريد ولي هشام نمي‏پذيرد و تيروكمان را به امام مي‏دهد و امام با نشانه روي سيبل ، تير را به مركز هدف مي‏زند و تير دوم را به انتهاي تير اول و تير اول را تا نوك شكافته و در وسط خال مي‏نشيند . سپس تيرهاي سوم و چهارم تا هفتم هر كدام به انتهاي تير قبلي خورده و در وسط خال جاي مي‏گيرد كه اين مهارت بي‏نظير امام را در تيراندازي به حاضرين نشان مي‏دهد.سعدابن ابي وقاص از اصحاب رسول اكرم (ص) ، بهترين تيرانداز اسلام و عصر خود بوده است . كه در يكي از تمرين ها وقتي سعد تمام تيرهايش به مركز هدف مي‏نشيند ، پيامبر مي فرمايند : فداك ابي و امي ‍(اي سعد پدر و مادرم فداي تو باد) ، كه اين نوع رفتار پامير نشاندهنده آن است كه تيراندازي تا چه حد قابل اهميت بوده و پيامبر براي كمانداران ارزش زيادي قائل بودند و همواره آنان را مورد تشويق و تقدير قرار مي دادند
تاريخچه تاسيس فدراسيون تير اندازی با کمان
رشته ورزشی ، ملی مذهبی تیراندازی با کمان در ابتدای تاسیس به صورت یک کمیته و انجمن تحت نظارت فدراسیون تیراندازی فعالیت خود را آغاز نمود و در ژوئن سال 1997 رسما به عنوان عضو فیتا معرفی شد.
در آبان ماه سال 1381 رشته تیر اندازی با کمان به صورت یک فدراسیون مستقل از فدراسیون تیراندازی جدا شد و آقای قاسمی به عنوان سرپرست موقت انتخاب شدند.
سپس در آذر ماه سال 1382 اولین دور انتخابات ریاست فدراسیون با کاندیداتوری آقایان محمد حسینی ، قاسمی ، رضا زمانی نژاد و خسرو شهبندی و کریم صفایی برگزار گردید که آقایان رضا زمانی نژاد و محمد حسینی به نفع آقای صفایی کناره گیری نموده و پس از برگزاری انتخابات آقای کریم صفایی کناره گیری نموده و پس از برگزاری انتخابات آقای کریم صفایی با کسب بالاترین آراء به عنوان اولین رئیس فدراسیون تیراندازی با کمان به مدت چهار سال منصوب شدند.